మహిళా రిజ‌ర్వేష‌న్లు: బీజేపీ చేసిన చ‌రిత్రాత్మ‌క త‌ప్పిదాలు ఇవే!

మహిళా సాధికారతపై కేంద్ర ప్రభుత్వం చెబుతున్న మాటలకు, చేస్తున్న పనులకు ఏమాత్రం పొంతన లేదని శుక్రవారం నాటి పార్లమెంటు పరిణామాలు స్పష్టం చేశాయి. మ‌హిళ‌ల‌కు 33 శాతం కోటా (Women Reservation) కల్పించాలన్న దశాబ్దాల కలను నిజం చేసే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, పనిగట్టుకుని దానిని 'డీలిమిటేషన్' (Delimitation) (నియోజకవర్గాల పునర్విభజన) అనే సంక్లిష్టమైన అంశంతో ముడిపెట్టి బిల్లు వీగిపోయేలా చేయడంలో బీజేపీ కుటిల రాజకీయం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. కేవలం ఎన్నికల వేళ మహిళా ఓటర్లను ఆకట్టుకోవడానికే ఈ బిల్లును ఒక ప్రచార అస్త్రంగా వాడుకున్నారే తప్ప, మహిళలకు చట్టసభల్లో ప్రాతినిధ్యం కల్పించాలనే నిజాయితీ ప్రభుత్వంలో లోపించింది.

డీలిమిటేషన్ మెలిక: అమలును అడ్డుకొనే వ్యూహం

131వ రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు ద్వారా లోక్‌సభ స్థానాలను ప్రస్తుతం ఉన్న 543 నుంచి 850కి పెంచాలని, ఆ తర్వాతే మహిళా రిజర్వేషన్లు అమలు చేయాలని కేంద్రం నిబంధన పెట్టడం అతిపెద్ద లోపం. ప్రస్తుతం ఉన్న స్థానాల్లోనే 33 శాతం కోటా ఇవ్వడానికి కేంద్రానికి ఉన్న అభ్యంతరం ఏమిటన్న విపక్షాల ప్రశ్నకు ప్రభుత్వం వద్ద సమాధానం లేదు. జనాభా లెక్కల సేకరణ, ఆపై నియోజకవర్గాల పునర్విభజన అనేది అధిక‌ సమయంతో కూడుకున్న ప్రక్రియ. దీనిని సాకుగా చూపి రిజర్వేషన్ల అమలును 2029 లేదా ఆ తర్వాతి కాలానికి వాయిదా వేయడమే కేంద్ర ప్రభుత్వ అసలు వ్యూహం. ఈ అస్పష్టత వల్లే బిల్లుకు మూడింట రెండు వంతుల మెజారిటీ లభించక, 230 మంది వ్యతిరేకంగా ఓటు వేయాల్సి వచ్చింది.

బీజేపీ ద్వంద్వ వైఖరి - దక్షిణాదిపై వివక్ష

2023 సెప్టెంబర్‌లో నూతన పార్లమెంటు భవనంలో ఆర్భాటంగా బిల్లును ప్రవేశపెట్టినప్పుడు అందరూ ఏకగ్రీవంగా మద్దతు ఇచ్చారు. కానీ, ఆచరణలోకి వచ్చేసరికి జనాభా ప్రాతిపదికన డీలిమిటేషన్ చేస్తామనడం బీజేపీ ద్వంద్వ వైఖరిని బయటపెట్టింది. దీనివల్ల జనాభా నియంత్రణ పాటించిన దక్షిణాది రాష్ట్రాలకు సీట్ల సంఖ్యలో అన్యాయం జరిగే ప్రమాదం ఉంది. మహిళా రిజర్వేషన్ల ముసుగులో ఉత్తరాదిలో తన రాజకీయ పట్టును పెంచుకోవడానికి, సీట్ల సంఖ్యను పెంచుకోవడానికి బీజేపీ ప్రయత్నిస్తోందనేది బహిరంగ రహస్యం. మహిళల హక్కుల కంటే తన రాజకీయ అవసరాలకే బీజేపీ ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం వల్ల ఈ కీల‌క‌మైన‌ బిల్లు రాజకీయ వివాదాల్లో చిక్కుకుంది.

కోటాలో కోటా: సామాజిక న్యాయానికి తిలోదకాలు

గతంలో 1996 నుండి అనేక ప్రభుత్వాలు చేసిన ప్రయత్నాల్లో ఓబీసీ (OBC) మహిళలకు ప్రత్యేక కోటా ఉండాలనే డిమాండ్ బలంగా ఉంది. దేశ జనాభాలో సగభాగం ఉన్న వెనుకబడిన తరగతుల మహిళలకు ఈ 33 శాతంలో చోటు కల్పించకపోవడం బీజేపీ చిల్ల‌ర రాజ‌కీయాల్లో భాగమే. కేవలం ఒక వర్గానికి లేదా పక్షానికి అనుకూలమైన రీతిలో బిల్లును రూపొందించి, అందరి ఆమోదం కావాలని కోరడం హాస్యాస్పదం. బీజేపీకి మ‌హిళా రిజ‌ర్వేష‌న్ల అంశంలో నిజంగా చిత్తశుద్ధి ఉండివుంటే, డీలిమిటేషన్ వంటి సాకులు చెప్పకుండా వెంటనే రిజర్వేషన్లు అమలు చేసేది.

మ‌హిళ‌ల‌ను వంచించిన బీజేపీ

మొత్తంగా చూస్తే, శుక్రవారం నాటి పరిణామాలు మహిళా లోకాన్ని మరోసారి వంచించాయి. బిల్లుకు అనుకూలంగా 298 ఓట్లు వచ్చినా, రాజ్యాంగ సవరణకు అవసరమైన మెజారిటీ రాకపోవడానికి ప్రభుత్వం అనుసరించిన మొండి వైఖరే ప్ర‌ధాన కారణం. డీలిమిటేషన్‌తో ముడిపెట్టి బిల్లును సైంధవ పద్ధతిలో అడ్డుకోవడం బీజేపీ చేసిన చారిత్రక తప్పిదం. ఇన్ని త‌ప్పిదాయ‌లు చేసిన త‌రువాత కూడా మ‌హిళా రిజర్వేష‌న్ల‌ను విప‌క్షాలు అడ్డుకున్నాయంటూ బీజేపీ ఆందోళ‌న‌ల‌కు పిలుపునివ్వ‌డం హాస్యాస్ప‌దం.